O amigo

A editorial Rinoceronte tráenos esta tradución realizada por Moisés Barcia de Sigrid Núñez, O amigo. Un libro tenro que trata do dó, e do amor aos animais. De feito, a relación da protagonista co cadelo do seu amigo desaparecido é o fío condutor da novela e, asemade, é o máis interesante da lectura. As persoas que amamos os animais sentíremonos preto das emocións que agasalla o libro pola relación entre os personaxes principais. Prodúcese por isto unha identificación dende a escritura co lectorado con botar de menos a quen se foi e con querer coidar o animal que quedou atrás coma se se coidase del. O resultado son páxinas cheas de delicadeza.

Por outro lado, hai outra parte no libro que resulta máis fallida, a que ten que ver coa creación literaria, co obradoiro de escritura da protagonista e co maremagnum de citas que ofrece (e que resulta un abuso). Esta parte é a que menos interese ofrece. Aínda así, hai unha reflexión catártica sobre a función da literatura, esta que é unha ventá para ollar dende a distancia ou dende a ironía, un xeito de poñer distancia ou proximidade á vida cotiá. 

"Tes que entender que non podes esperar consolarte da túa dor escribindo"

A natura exposta

 Encántame Erri de Luca. E cando descubrín que tiñamos esta tradución á nosa lingua, non o dubidei. É a editorial Rinoceronte quen se encarga de nos traer A natura exposta: unha obra sobre a procura da beleza de mans dun escultor. Unha vez máis, destaca a escrita do autor, a súa prosa lenta e fermosamente sinxela, a súa prosa poeticamente profunda e concretamente abstracta. O autor é unha persoa moi comprometida socialmente e isto reflíctese nos seus libros; neles hai decote unha reflexión sobre o ser humano, sobre a caridade, a solidariedad, a fraternidade, as relixións -que destacan neste libro- e sobre a emigración -tamén moi presente neste-.

Todo o libro é unha reflexión en si mesmo, agás un episodio que me deixou un pouco anonadada e que non cheguei a comprender. Quizais sexa o menos importante pero pareceume un elemento discordante e sobrante. Logo, coma sempre, é unha obra mestra de reflexión onde a conciencia da dor allea é un eixo sobre o que discorre a obra.

Hôzuki

Collino pola portada e por ser xaponesa. E non errei na escolla: gustoume esta proposta da editorial Rinoceronte: Hôzuki de Aki Shimazaki. Novela curta con moitas historias, costumes xaponeses e significados de palabras e de nomes que xogas coas escrituras da súa lingua, os ideogramas kanji orixinarios chineses e a escritura silábica hiragana. O que semellaba unha historia demasiado sinxela vaise despregando nas poucas páxinas que temos para falar de amor, de relacións familiares, de sexo, e de decisións que cambian as nosas vidas. Non sei se podemos falar de erros en lugar de decisións, simplemente son o que son e a vida vai por outras latitudes debido a elas.

De fondo, a importancia da linguaxe. Das palabras que foxen de nós, das palabras que nos definen, das palabras que utilizamos e daquelas que preferimos calar. Dos silencios. 

Unha novela para pasar un tempo pracenteiro que nos deixa un pouso de emocións encontradas e de soños afastados. De paz e de temor.

Fame

Publica na nosa lingua a editorial Rinoceronte este libro de Knut Hamsun, Fame, libro que conta a historia dunha persoa totalmente descoñecida (non sabemos o seu nome nin o seu lugar de orixe) que anda polas rúas dunha cidade pasando moita, moita fame. Tanta, que é capaz de nola transmitir para que o lectorado a sinta ao mesmo tempo. Pero resulta tan curioso e asemade estrafalario que é quen de dar el mesmo esmolas ou de rexeitar axudas que coida atentan a súa propia diginidade; resulta verdaderamente exasperante! Para manterse, escribe artigos xornalísticos.

En primeira persoa, esta obra utiliza un estilo que é quen de traspasar as súas páxinas para obsesionarnos con este protagonista obsesivo (dan ganas de darlle unha labazada) e de enfadarnos coa súa visión da vida. Da súa vida, peculiarmente famélica.

Moi recomendable, ademais, polo peculiar uso do monólogo interior e por se converter nun referente da novela psicolóxica e pola fotografía da "fame" que nos dá.

Tres días e unha vida

Pierre Lemaitre é un dos meus autores preferidos, así que velo na nosa lingua sempre é unha ledicia. Desta volta o libro que nos trae a editora Rinoceronte é Tres días e unha vida aínda que non é o meu libro preferido del. Estamos ante un libro intimista onde o autor nos proporciona un debate sobre a culpabilidade e todo o que conleva. O personaxe principal, ese que nos debe axudar a reflexionar, non acaba de empatizar connosco, e hai moitos momentos prescindibles onde semella que o nobelo enróllase máis e máis para non dar novas perspectivas. Porque á hora de desenmarañala non sentimos un particular interese por tentar que a culpa inerte ao longo dos anos no personaxe diminúa e desapareza, quizais porque non o sentimos cheo de vida nin achegado a nós, fáltalle alma, fáltalle mesmo corpo e presenza. E iso a pesar de que o argumento gusta, xa que o tema do rapaz irado e a convivencia nunha vila pequena dá de si; hai momentos bos, a presenza do mal que se estende no lugar, esa ollada incisiva ao veciño cando calquera pode ser culpable, ese destino que nos desalenta porque semella que non se pode loitar contra el... Por suposto, estamos ante un autor que domina a técnica e o libro é unha boa aposta para ocupar as nosas horas lectoras.

Fun Home. Unha familia tráxica

Unha boa nova para a nosa lingua: publica Rinoceronte Fun Home. Unha familia tráxica de Alison Bechdel.
A historia que conta é moi interesante, aínda que non me acabe de convencer a súa lectura, non sei se por ter unha prosa demasiado densa ou pola inxenuidade dos debuxos. Aínda así, é unha obra a ter moi en conta, polo interese que supón a historia en si mesma (o descubrimento da propia sexualidade, a relación con seu pai, a oculta homosexualidade deste...) e polo amor pola lectura que respira a obra. Isto destaca dende un principio: a autora amósanos personaxes lectores continuamente; os libros son e serán case o único vínculo con seu pai e serviranlle á protagonista de explicación para que o lector poida entender o carácter ben difícil da figura paterna.

E como todo, TODO, está nos libros, o suicidio do pai está en Camus, a sexualidade da moza está en Colette e a relación filiopaternal en Wilde. E isto é posible porque a literatura é a vida.

Xunto ao amor á literatura está o compoñente argumentativo principal que xira arredor dun pai que resulta ser o que non se pensaba; a autora consegue presentarnos o complexo mundo no que vive con sinceridade absoluta e cunha reflexión necesaria que se fai dende a honestidade e a procura de coñecerse a un mesmo e aceptarse. O que non sempre é doado.

Oryx e Crake

A partir de desencontros xenéticos -a post-apocalipse-  constrúe Margaret Atwood este Oryx e Crake que publica Rinoceronte na nosa lingua. Unha historia que deixa preguntas sen resposta para que sexa o lectorado quen cavile ao seu antollo, que chegue ás súas propias conclusións.
Que sucedeu? O mundo está en ruínas, famélico. Que provocou a case desaparición da especie humana? Agora habitan estas ruínas criaturas híbridas. Ata chegar aos últimos capítulos non coñeceremos a verdade, o inicio de todo: a sociedade que nos presenta a autora antes do desastre é unha sociedade que segrega socialmente, que xa sufriu o cambio climático e a manipulación xenética

 é a maior das súas características. A autora profunda na sátira da sociedade a base de flashbacks utilizando unha ficción desacougante que nos convida a reflexionar unha e outra vez en que mundo estamos construíndo.

Porén, sorprendeume realmente que non profundara nas personaxes femininas, mesmo a que lle dá título ao libro, Oryx.

Claro está que o libro é boísimo e que a autora é unha das mellores escritoras da actualidade. Aínda así, dentre deste xénero sigo quedándome con A estrada de Cormac Mccarthy. Quizais porque supuxera un shock daquela.

O rapaz que nunca existiu

Gustoulle moito este libro á miña alumna María Guinarte, quen di así:

Esta novela está escrita polo autor islandés Sjón quen lle fai unha homenaxe ao seu tío. O rapaz que nunca existiu está publicado pola editorial Rinoceronte.

O protagonista deste libro é Mani, un adolescente que vive en Reyjavick, é homesexual e encántalle o cine. Presta servizos sexuais a homes maduros para gañarse os cartos e pagar as entradas ao cine. Unha serie de sucesos como a erupción do volcán Katla ou a chegada da gripe española cambiarán a súa vida.

Este libro está escrito de xeito que parece poesía. É moi ameno e fácil de ler e o final é moi bo e dálle sentido a toda a historia.

O que máis me gustou do libro é a forma na que o autor é capaz de absorberte por completo na historia de forma que parezas un espectador que mira o que está a acontecer na beirarrúa de enfronte pero coñecendo os pensamentos dos personaxes.

As almas grises

Que ledicia ver novamente un libro dun dos meus autores preferidos na nosa lingua! Falo de Philippe Claudel e é grazas á editorial Rinoceronte que agora podemos ler As almas grises en galego. Asegúrovos que unha vez lido non poderedes entrar nunha libraría sen botar unha ollada buscando algo del.

Almas grises deixa o gris na alma cando rematas a súa lectura. O entusiasmo vén posteriormente, cando sacodes a tristura que este libro transmite. Unha tristura inherente ao lirismo que impregna toda a obra. Porque o libro vai máis alá do que nos conta a acción, un caso de asasinato dunha nena ocorrido hai vinte anos, coa desazón que provoca a bruma das nosas vidas, os recunchos das nosas almas, xa que non hai ninguén tan malo como semella, aínda que hai moi boas persoas, tanto "que ata a morte as quere con ela". No mundo non abundan os bos sentimentos porque a dor os destrúe. O mundo fai que sexamos grises, é o mundo quen ten o poder de nos cambiar.
O final é totalmente arrollador. O drama verdadeiro que se agochaba ata as últimas liñas.
Hai que lela. Mellor dito, hai que ler a este autor, por imprescindible. Porque é poesía transformada. Porque é auténtico. E máis.

A sociedade literaria e do pastel de pel de pataca de Guernsey

Sempre é un pracer celebrar a publicación de traducións á nosa lingua, coma esta que agora nos ocupa da editorial Rinoceronte: A sociedade literaria e do pastel de pel de pataca de Guernsey de Mary Ann Shaffer e Annie Barrows, unha novela emotiva de xénero epistolar:

as cartas vannos mostrando os personaxes, o argumento, a delicia da lectura.
A reconstrución do ser humano despois da II Guerra Mundial pon en contacto a persoas afastadas que teñen en común a paixón pola lectura: esa mesma paixón que a nós, lectores, nos fai gozar coas súas páxinas, coa súa tenrura, coa amizade que destila, coa indignación que provoca o sufrimento e a morte inxusta.
O título é orixinal,  e sen ser unha obra mestra, déixase querer, harmoniza as palabras e a acción de tal xeito que atrapa o lector, quen desexa avanzar paulatinamente para non acabar demasiado rápido con esta lectura amena e agradable que vos recomendo. Unha lección, ademais, sobre a importancia dos libros nos momentos cruciais e como estes mesmos poden axudar a salvarnos das peores situacións.

O cuarto de invitados

Real como a vida mesma.  Si, tan real que é demoledor. O cancro, unha enfermidade terminal, e como enfrontarse a el. Non só por parte do enfermo, senón que a autora demora en contarnos como a vive a xente que rodea a un enfermo terminal. A ira, o cansazo, a impotencia, o desarraigo, a amizade, o amor...
Helen Garner transmite en O cuarto de invitados , libro que vén de publicar a editorial Rinoceronte,  a soidade, a profundidade da desolación que o ser humano sente ante a morte, a crenza irracional de calquera milagre custe o que custe, a tensión que a enfermidade terminal pode provocar na amizade, na familia, en calquera persoa. A negación da realidade por unha parte, e a forte sacudida da ira pola outra son, quizais, os elementos máis sobresalientes desta tremenda novela, comprometida por si soa coa realidade e a verdade máis furibunda.
Non sei se a Amizade está por riba de todo. Lida esta obra semella que si. Que por riba de pequenas frustracións, malentendidos, enfados e desenganos están o humor e a entrega, envolvendo todo nun nobelo que fala tan só dunha palabra: aprecio, e a devoción que este conleva.
Inmensamente recomendábel. Inmensamente tenra. Inmensamente real. Inmensa.

Infancia

Publicado por Rinoceronte, Infancia de J. M. Coetzee novela a primeira parte da vida do autor. Como gran escritor que é, os seus libros adoitan ser un prodixio literario. E dicindo isto, teño que confesar que a min estes libros de memorias non me enchen. Hai xa tempo lin Verán -agora tamén en galego grazas a Rinoceronte- e pasoume o mesmo. Supoño que nada hai comparable ao efecto que en min fixo Deshonra, insuperable certamente.

Escolle o autor o período de tempo que discorre entre os nove ata os catorce anos, mesturando a particular historia da Suráfrica de mediados do século XX, pero refuxiándose nalgunhas anécdotas que nos permiten ver un neno malvado e cruel que non quere enfrontarse a si mesmo e a quen lle gusta facer sufrir á súa nai. Quizais escolla escribir en primeira persoa para afastarse precisamente diso que foi e buscar un tipo de redención, non sei. Pode ser un xeito de ir pechando portas que mentres permanezan abertas aínda doen. Pór as cartas boca arriba. Confesarse. Un acto de expiación? O libro é, en si mesmo, ese paso que hai que dar para deixar atrás a infancia e superar todos os medos que transporta.

De fondo, esa sociedade en permanente tensión, unha burla cruel cara a aqueles que non son iguais, en termos relixiosos ou en termos de cor da pel. E comprobamos a difícil convivencia entre brancos e negros, entre ingleses e afrikaners, entre protestantes, católicos e xudeus. Vaia, entre ricos e pobres, que é a historia desgraciada da humanidade.

Pero tamén vemos como o propio protagonista non sabe moi ben a que clase pertence. O único que adoita ter claro é que pertence á granxa da súa familia, único lugar onde non debe autocastigarse nin ser culpable nin ser perfecto. Tan só, ser el mesmo.

Goražde, zona segura

Seguramente xa sabiamos que Joe Sacco é un dos autores de cómic máis imprescindibles da actualidade. O feito de que poidamos lelo en galego debémosllo á editorial Rinoceronte. Desta volta, o libro é Goražde, zona segura, unha recreación da supervivencia na guerra aínda ben recente na antiga Iugoslavia. Conta como a poboación de Goražde, prefire seguir na súa vila a pesar do perigo que supón ser musulmá entre forzas serbo-bosnias. Quizais o máis importante é ver como a esperanza alberga nos corazóns das persoas, a pesar da pouca humanidade que amosamos continuamente.

Narrado en primeira persoa, comeza cando en outubro de 1995 o autor vai a Goražde xunta outros xornalistas. Ao ser protagonista, é quen de nos relatar cun maior achegamento as reaccións da xente, as entrevistas e os testemuños dos sufrimentos. Como é típico nel, o seu debuxo amosa a crueza da guerra e a forza do ser humano por sobrevivir (chamáronme a atención as mini-centrais para obter electricidade). O autor quere contalo todo -non me estraña!- e ás veces a lectura do cómic faise pesada, pero creo que a propósito: non podemos obviar o feito de que estamos a ler os horrores da guerra e os conflitos que o autor vive ao seu arredor.

Polo tanto, un deses cómics imprescindibles para non esquecer quen somos. Esta guerra sucedeu aí ao lado!

Os caloteiros

Grazas á editorial Rinoceronte temos a Jim Thompson, un dos mellores autores de novela negra mundial -un xenio-, en galego. A última novela publicada é Os caloteiros. Como todas as súas novelas, a lectura é rápida e cun soporte de tensión continuo, con persnaxes atormentados e un aparente caos que non o é en absoluto. Do psicópata doutras novelas pasamos a un caloteiro e a súa nai, figura impresionante que nos deixará sen alento ao final. Un final onde nada é o que semella e que nos deixa un sabor agre e amargo sobre o destino e as posibilidades de fuxir del ou de cambiar de vida.

Como bo narrador que é, a novela, bastante curta, prepáranos para este final infartable. Ambicións e miserias son os protagonistas desta historia onde os personaxes son ruíns (nesta ocasión temos un personaxe debaténdose entre continuar ou buscar unha orde na súa vida). Porque isto é o máis interesante de Thompson: non conta como se vai preparando un crime nin a súa posterior investigación, non; el fala da catadura moral dos personaxes. E o lector que xulgue. Porque isto é o que hai, aínda que ás veces estea agochado e non o vexamos. Ou non queiramos velo, que todo pode ser. Sempre temos con Thompson a soidade de personaxes atormentados e a moral que subxace en todo o texto. E iso faino ser maxistral.

Persépole

Publicou Rinoceronte recentemente este boísimo cómic de Marjane Satrapi do que xa falaramos aquí cando o lemos en castelán. Agora, a súa versión en galego serviu para dalo a coñecer ao noso alumnado do club de lectura, un club que xira arredor da igualdade. E teño que confesar que non houbo nin un só alumno nin alumna que non gozase con esta lectura, un libro que nos axudor a falar de totalitarismos relixiosos e diferenzas que veñen só motivadas por ser muller. Foi curioso como lles costaba comprender que estivesen lendo unha obra autobiográfica que resulta ser ao mesmo tempo un importante testemuño histórico e unha boa documentación sobre mundos, culturas e relixións que lles son alleas.

Unha lectura imprescindible.

POB. 1280

Foi un grande pracer descubrir que xa contamos con Jim Thompson na nosa lingua, novamente grazas á editorial Rinoceronte. Como sabedes, Thompson é un clásico da novela negra que debemos coñecer. O título que nos ocupa desta volta é POB. 1280 (en castelán topeino como 1280 almas en RBA),e volve ser unha lectura desoladora, dura, cun narrador protagonista que actúa segundo o seu propio criterio, enganángonos coa súa actitude parva e acomplexada. É un libro impactante, a pesar de estar acostumad@s a este tipo de novelas, que non deixa indiferente. Porque non todo é o que parece, o autor sabe enganar o lector coa súa posa sinxela, e case nos convence de que este antiheroe é unha pobre vítima da cruel e cínica sociedade do seu tempo. Ata que descubrimos con horror cal é a verdadeira natureza do suxeito.
A mesquindade en todo o seu esplendor.

Marcas de nacemento

Outra celebración: Rinoceronte publica en galego este libro que volvo recomendar: 

Dolorosamente fermoso, sensiblemente emocionante. Como definir este marabilloso libro, Marcas de nacemento de Nancy Huston? Porque esta lectura que me tivo atrapada nas súas derradeiras cen páxinas, é un libro conmovedor que atinxe case de crequenas ao holocausto nazi e que nos leva por catro xeracións diferentes e unidas por un nexo común que entenderemos ao pechalo. Unha viaxe cara ao pasado, pois as catros xeracións son contadas de diante para atrás, catro nenos de 6 anos con vivencias totalmente diferentes -que irán perdendo a candidez propia da infancia a medida que avanzamos de xeración- que os marcarán de por vida, cunha trama complexa que analiza ademais a sociedade destas catro épocas diferentes con algunha guerra sempre presente (e Estados Unidos nela). O mérito está en que son os nenos os que contan a súa historia, a súa maneira, a xeito de diálogo, a xeito de reflexión, a xeito de soño, a xeito de desesperación, a xeito de intolerancia, a xeito de tristura... é unha novela triste, certamente, cuxa lectura non nos deixará indiferentes.

Máis que recomendábel.

A boca chea de terra

Veño de ver na páxina da editorial Rinoceronte que publican este magnífico libro na nosa lingua. Lino hai tempo, cando mo prestou unha das miñas máis prezadas amigas lectoras. Celebro a súa publicación e corro a mercalo!

Menos mal que este libro de Branimir Scepanovic é curto. Porque se chega ser moi longo dáme un infarto. Non estou de broma, non, dígoo totalmente en serio. Que atmosfera máis opresiva, máis abafante!
A boca chea de terra non é un libro para pasar un anaco de tempo entretido, é un libro estresante, desacougante, un libro que baixo ningún concepto deixa indiferente.

Con apenas 80 páxinas o autor consegue unha lectura atenta, interpretativa, ao mesmo tempo dual e desasosegante: perseguiremos ao perseguido ou seremos nós perseguidores? Por que non eliximos nós o xeito de rematar coa nosa vida? Alternando na narración os puntos de vista, asistimos atónitos ao compromiso coa irracionalidade máis flagrante da humanidade; o nacemento dun odio sen motivo, a contradición nos sentimentos humanos; a relación entre o individuo e a sociedade; o enfrontamento entre a norma social e o desexo, entre o ben e o mal.
A soidade, presente na colectividade, é o motor da novela, xunto coa nostalxia e a busca da beleza na natureza, posto que o ser humano sempre resulta máis depravado, sempre defrauda.
Sinceramente, unha obra mestra que deberiamos coñecer.

Contrato con Deus

Din os entendidos que tres son os piares esenciais da novela gráfica: La ciudad de Frans Masereel, Maus de  Art Spiegelman e este Contrato con Deus de Will Eisner, boa nova que traio hoxe aquí por térmola na nosa lingua grazas á editorial Rinoceronte. Aínda que xa o coñecía (hai pouco lin Pequiños milagros), merqueino agora para gozalo amplamente, posto que hai que dicir que a editorial realizou unha edición exquisita con dous limiares que eu non coñecía: o da primeira edición do texto e o que se corresponde á edición publicada no ano 2000. Dun cómic de sobra coñecido non hai moito que engadir, só recomendar a súa compra en galego, porque dispoñelo na nosa lingua é un luxo que se pode cumprir para telo nos nosos andeis.

E se alguén de vós non é afeccionado ao cómic, dádelle unha oportunidade a este: con el comprobaredes as enormes posibilidades narrativas que ten a novela gráfica.

Mexillóns para cear

Moito máis ca interesante é este libro que podemos gozar na nosa lingua grazas á editorial Rinoceronte: Mexillóns para cear de Birgit Vanderbeke. Un relato longo ou unha novela curta que deixa sen alento e que se le así, toda seguido, posto que a forma de contar é unha espiral que envolve o lector para aspiralo e medrar con el: cantas cousas se agochan detrás das palabras, sentimentos, accións, medos, violencia...!

A obra envolve, como digo, xa que as palabras reiteradas da narradora-filla con saltos continuos do tempo -pois o que vemos é o resultado do seu pensamento e os seus recordos- ademais da continua presenza do momento da cea que non chega, e sentimos a mesma anguria que a familia, non a anguria por saber o que vai pasar, senón a anguria de saber o que tiveron que pasar, a tanto ditactorialismo e a tanta recriminación. O ritmo é impresionante e moi axeitado. Diferente.
Novela xuvenil? Dende logo, moi diferente ás nosas. Eu, polo pronto, xa a propuxen no club de lectura. A ver como resulta. Ao meu entender, boísima.
Así que, novamente, grazas Luz pola recomendación.