Music Is Math from Glenn Marshall
"Contemplo"
Contemplo
el monte frío,
la lenta paz,
la cumbre…
Mas volvería
a andar
el mismo camino,
a amar la misma tierra
honda y desposeída,
apasionadamente
la misma incertidumbre.
Alfonso Costafreda
de Compañera de hoy. (Colliure, 1966)
Aínda que non é a miña última lectura, esquecera falarvos dela.
No me acuerdo de mi primer viaje a Acapulco pero sí de haber leído Crónica de una muerte anunciada en la vieja carretera interminable.
No me acuerdo de ninguna mujer de principios de siglo que no sea Margarita.
No me acuerdo de qué color era el sillón en el que escuché caer el hacha de Raskólnikov. Un sonido apagado que aún corta en mis oídos.
No me acuerdo de ningún cacique mexicano que no se parezca a Pedro Páramo.
No me acuerdo de ninguna cuerda que no haya ahorcado a un inocente.
No me acuerdo de cien años a menos que estén tan apretados.
No me acuerdo de ninguna fuga que no haya sido interminable.
No me acuerdo ya de mis amigos, mejor me acuerdo de Dunois, Billard y el señor Lacaze.
No me acuerdo de haber olido nunca un cadáver, sé que huele a podredumbre, a leche fermentada, al elíxir de las hienas.
No me acuerdo de haber entrado en un panteón sino era en busca de Balzac, Cioran, Duras.
No me acuerdo de más tristes tigres que de tres.
No me acuerdo de ningún lunes que no sea aquel en que se inició la eternidad.
No me acuerdo de haber querido ir a África hasta que se volvió una cuestión personal.
No me acuerdo qué gritaban en la calle mientras Bartleby se negaba nuevamente a hacerlo.
No me acuerdo de la metempsicosis aunque sé que puede llegarse a ella enlazando una jarcia.
No me acuerdo de la Caja de Pandora pero sí de la idiotez de Epimeteo.
No me acuerdo de ninguna tentación que no nazca del amor por el fracaso.
No me acuerdo de ningún silencio que no esconda un ruido de fondo.
No me acuerdo qué estaba comiendo mientras cortaban la cabeza a Damasceno.
No me acuerdo de 1984 aunque recuerdo 1984.
No me acuerdo de ninguna vida que no sea minúscula.
No me acuerdo de un viaje mejor que del que lleva de la cama al escritorio.
No me acuerdo de un calor tan sofocante como el capaz de derretir un par de alas en el aire.
No me acuerdo del lugar en que se encuentra el Mississippi, me acuerdo de que ruge como mil fierros chocando.
No me acuerdo de mejor comedia que la nuestra.
No me acuerdo de París más que de noche.
No me acuerdo de ningún viejo que no sea un pobre Rey Lear.
No me acuerdo de haber oído insultos que los que repite siempre Parra.
No me acuerdo de ninguna infancia apacible.
No me acuerdo de haber visto una serpiente que no se alimentara de elefantes.
No me acuerdo del frío de la nieve, sí del riesgo de no atinar a encender unos cerillos.
No me acuerdo de haber estado en presencia de un oso y aún me aterra el filo de sus garras.
No me acuerdo de haber despertado con la nota de una mujer en la almohada pero Carlota me dejó una nota que decía: Volveré al medio día. Y después de su inicial: O quizá más tarde.
No me acuerdo de haber visto los colores hasta haber leído Para siempre.
No me acuerdo de haberme asomado al agujero hasta que encontré a mi Alicia en su caída.
A lectura de Las hermanas Grimes de Richard Yates deixa un pouso de tristura na alma e a soidade da muller, e da sociedade, voando na habitación da lectura. O autor amosa unha gran capacidade -tanto neste libro coma no outro que lin del, Vía Revolucionaria- para describir os sentimentos, o paso do tempo, a frustración... Porque nunha novela máis ben curta, o autor condensa todo isto e moito máis, simbolizado sobre todo na vida dunha das protagonistas, pero facendo pasar pola novela unha serie de personaxes que simbolizarán a traxedia cotiá da vida e a busca infructuosa da felicidade, e quizais tamén da perfección... unha perfección inexistente que fará que a vida, a mirada, a andaina, erren unha e outra vez, ata case cegar o que en realidade importa. Porque o problema é entender a vida, aceptala, camiñar mesmo ao seu ritmo, e non tentar impór un propio e diferente que, ao fin e ao cabo, non te levará a esa felicidade desexada, buscada, e mil veces perdida.Libros para cociñar, para comer, para ulir, para saborear:
- Alfonso Mato, historiador. Para o verán, contos e ensaios. As recomendacións de Alfonso Mato, ex documentalista do Instituto Galego da Información -unha das súas últimas encomendas foi a coordinación de Ánxel Casal, un editor para un país-, son
Ferrín e outras historias e Galicia borrosa, as achegas do psiquiatra ourensán Santiago Lamas. Falando de literatura, un clásico da separación: Arraianos, de Xosé Luís Méndez Ferrín. "Porque eu tamén son arraiano e porque a Ferrín cómpre volver sempre", resume.
- Alfonso Rodríguez, poeta. O autor ourensán non xustifica a súa escolla de libros actuais, anque non exactamente recentes. dz ou o libro de esperma, de Samuel Solleiro; Ortigas, de Xiana Arias, e o debú de Raida Rodríguez, Máquina de guerra, son as súas suxerencias para tornar a raxeira. Rodríguez (Ourense, 1973), que vén de publicar Azúcar glass, cinco anos despois do seu debú literario (Subir ao faiado), é un dos impulsores da web expoplanetarium.net e do colectivo libertario Ren de Ren. O seu último monográfico, A civilización enferma, xa está na rúa.
- Ana Salgado, coordinadora de Protexta.
Para a crítica Ana Salgado (O Irixo, 1974), á fronte do único suplemento de libros de Galicia, Secesión, o primeiro volume non estritamente adscrito ao xénero poesía de Chus Pato, "coloca o discurso literario no pensamento da esquerda crítica e autoconsciente". Salgado rescata Sidecar, as dúas nouvelles de Alberto Lema que supoñen a reválida d'Unha puta percorre Europa: "Sidecar é un dos libros máis divertidos da literatura galega dende os relatos de dz ou o libro do esperma
que reflexiona dende unha posición de clase sobre as relacións sentimentais e demostra que entretemento e ideoloxía emancipadora non son incompatíbeis na narrativa". Caderno de Animalista, unha reflexión sobre as vangardas con debuxos de Maurizio Quarello e textos do poeta sarriao Antón Fortes, con formato de álbum ilustrado, supón a súa última recomendación.
- Belén Regueira, xornalista. A directoria de Extrarradio, o magazine cultural de fin de semana da Radio Galega, recomenda por entre as divisións xenéricas. O ensaio é O dereito á preguiza, de Paul Lafargue, traducido en Positivas: "Habería que regalarllo aos asistentes á reunión do G-8, para que o teñan en conta se algún día deciden refundar o capitalismo". A "autoaxuda" está n'As leis fundamentais da estupidez humana, do economista italiano Carlo M. Cipolla. "Divide os seres humanos en catro clases: incautos, intelixentes, malvados e estúpidos, que son os máis perigosos. A ver se volvemos das vacacións vacinados contra a imbecilidade, que falta fai en todas as casas". Unha cota de novela negra atópaa n'A praia dos afogados, de Domingo Villar. Regueira (A Coruña, 1977) láiase de que o supervendas Stieg Larsson non estea verquido ao galego, "pero este supervendas escribe en vernáculo". Como derradeiro xénero para o verán, acaba prescribindo "un tocho". Residente privilexiada, as memorias de María Casares
: "500 páxinas de prosa vehemente e desinhibida que son á vez un paseo pola historia do século XX, unha apoloxía do teatro, un manual de educación sentimental e unha investigación sobre os misterios sen resolver da condición humana".
- Carlos Callón, presidente da Mesa. O actual responsable da Mesa pola Normalización Lingüística está lendo arestora a Machado de Assis, iniciador da modernidade literaria no Brasil. A novela Dom Casmurro, en concreto, na que observa "semellanzas co Sábato d'O túnel pola historia de obsesión e ciumes". Na mesa de noite aínda ten pendentes de ler a novela O soño da febre e a reportaxe Fin de século en Palestina, as dúas do lugués Miguel-Anxo Murado.
- Comba Campoy, actriz. Os poemas de Libro de Alicia, a cuarta incursión editorial de Olalla Cociña, "facilitan o camiño para iniciar un regreso á infancia". E, para Comba Campoy (Santiago, 1979), "este é un intre ben axeitado para volver á infancia". Pero Campoy declárase, sobre todo, unha lectora do xénero ensaístico. "Paréceme interesante recuperar a figura de Celestino Fernández de la Vega". A actriz receita, neste verán, a reedición do clásico por excelencia de De la Vega O segredo do humor. Os textos recompilados en Ensaios a proba do tempo é a outra achega de quen alcumaban O Cilistro a 23 anos da súa morte.
- Dolores Vilavedra, crítica. No capítulo de narrativa, a crítica viguesa recomenda Montelouro, de Luís Rei Núñez, "para a xente que gusta das novelas de longo alento", coa engádega d'A perspectiva dende a porta, de Patricia A. Janeiro. No apartado poético, a súa proposta é a antoloxía de poetas da Costa da Morte, coordinada por Miro Villar e Modesto Fraga, De Pondal ao Batallón Literario. A obra preséntase o 11 de xullo.
- Ernesto Chao, actor. "Eu no verán non é que lea máis ca no inverno", apón de entrada o actor ribadaviense, presidente da asociación de compañías Escena Galega. Chao (Ribadavia, 1943) confesa estar collido polo sueco Stieg Larsson -a triloxía Millennium-, pero a obra pendente que ten na cabeza é A corpo aberto. Unha ollada 'indie' do local universal, a última compilación xornalística de Manuel Rivas. Para a súa compañía, Lagarta Lagarta, terá que remoer O segredo dos Hoffman, adaptación de Roberto Salgueiro sobre a novela de Alejandro Palomas.
- Francisco Sampedro, ensaísta. Cando o filósofo comunista francés George Labica enviou, en xaneiro, un texto para A Trabe de Ouro, na redacción da revista non imaxinaban que ese ensaio derivaría en escrito póstumo. Labica morreu en febreiro deste ano. A publicación bota agora o seu número 78, que inclúe as páxinas de Labica e, entre outros contidos, artigos sobre Ramón Piñeiro do seu director, Xosé Luís Méndez Ferrín, ou do académico e especialista no exilio Xosé Luís Axeitos. É unha das lecturas que recomenda Francisco Sampedro (A Coruña, 1956), o ensaísta autor d'A violencia excedente. "O último de Chus Pato
[Secesión] e, por volver a Uxío Novoneyra e enlazalo con Piñeiro, por aquilo das Letras, o especial que lle dedicara Escrita, a publicación da Asociación de Escritores, Novoneyra. A emoción da terra", engade. Sampedro tamén recorre ao Ferrín, pero desta volta ao poeta: Era na selva de Esm, "se cadra o seu libro menos coñecido [recolle poemas soltos ou de tiraxe reducida] e con todo igualmente soberbio".
- Marcos Lorenzo, antropólogo e xestor cultural. O autor de Liquidación de existencias recomenda poesía. Ao primeiro, calquera libro do ceense Estevo Creus, que el risca como "a voz máis notable da poesía galega actual". Logo pensa un e acaba decidíndose por Teoría do lugar. A maiores, unha estancia recente en Medellín sérvelle para rescatar os cuestionarios poéticos que publicara Emilio Araúxo en 2001: Do lado dos ollos. Entrevista con 79 poetas do mundo. Segue con Do Courel a Compostela, aproveitando que o Día das Letras se lle adica a Novoneyra, e aínda recomenda, de Pessoa, Libro do desassossego, "un clásico a repasar dentro da literatura galega". "A novidade non é a miña primeira vía de adquisición de libros", recoñece.
- María Ruido, artista. A ourensá, autora de ensaios visuais como Plan Rosebud, visible na última programación do Centro Galego de Arte Contemporánea e premiado no Festival de Cine Independente de Nova York, propón Poesía última de amor e enfermidade 1992-1995, de Lois Pereiro, e Secesión, de Chus Pato. Pensa nun ensaio e sáelle a versión galega d'Escritos corsarios, de Pasolini, entre as mellores misceláneas para analizar a morte civil da xeración do vogliamo tutto. Ruido (Ourense, 1967), radicada en Barcelona, ten agora en mente un proxecto sobre o contexto político e a educación sentimental, partindo un pouco da idea do documental de Pasolini Comizi d'amore
[Enquisa sobre o amor], un retrato da Italia dos 60 a partir da realidade afectiva. A artista ourensá, próxima aos grupos que traballan "co corpo repolitizado", aínda non sabe que forma terá, "pero ten que ver con Rosebud na relación entre momentos sociais de gais e lesbianas e momento político". A esa forma anoará a cuestión do aborto e a posición da Igrexa.
- Rebeca Baceiredo, ensaísta. Para a autora d'O suxeito posmoderno, "o mundo parece converterse estes días na casa de Playboy". Como antídoto, prescribe a lectura d'O segundo sexo de Simone de Beauvoir, tótem do feminismo de esquerdas cuxo primeiro volume apareceu en galego o pasado ano, seis décadas despois da súa estrea. Contra a obscenidade do espectáculo do capitalismo versión Berlusconi, a Baceiredo (Ourense, 1979) tamén lle prace A revoluçom pendente, un ensaio de Carlos Diegues, na rúa baixo licenza creative commons, pola abrogación do sexismo como condición de democracia. A novela Unha soidade demasiado ruidosa, do checo Bohumil Hrabal, matina, no esteiro de Kafka, no absurdo existencial do mundo burócrata. "Ou Anxos do universo, de Einar Már Gudmundsson", engade.
- Santiago Cortegoso, dramaturgo. O actor de Teatro de Ningures, que acaba de gañar o XIV Premio Rafael Dieste con 0,7% Molotov, recomenda os contos d?O tradutor cleptómano, do húngaro Dezso Kosztolányi. Prácelle tamén Delimvois, un dos últimos textos de Rubén Ruibal -o último, Onde andas, Karl?, debería saír no verán-. "Pero iso é porque lin o orixinal cando se representou no Centro Dramático Galego; o libro debería publicarse en setembro". Seguindo co teatro, engade Nachtmahr, de Raúl Dans -incluído n'Un mundo hostil, a compilación do teatro breve de Dans, publicada en 2008-, que o propio dramaturgo coruñés publicita, non sen ironía, coma "o máis escénico" dos seus textos. Santiago Cortegoso acaba de estrear Os cómicos dell'auto con Teatro de ningures, e no mes de outubro levará á Sala Triángulo de Madrid o seu texto Hámster.
- Xocas López, músico. O batería de The Homens, encargado de produción na distribuidora teatral Emedous, recomenda banda deseñada: o primeiro álbum individual de Manel Cráneo, Os lobos de Moeche, sobre as revoltas irmandiñas, e Cuaderno de tormentas, de David Rubín (a edición galega está por vir). López (Santiago, 1980) propón tamén Máquina de guerra, o debú poético da ourensá Raida Rodríguez, e non esquece unha filia musical dos 80: Eskorbuto. A lenda do grupo de Santurtzi fixouna Diego Cerdán en Historia triste.
Xa sabedes canto me gustan os álbums ilustrados: son pequenas visitas por un museo. Por iso, cando vin este libro na Feira do Libro de Lalín, merqueino sen mirar sequera o autor; as ilustración antolláronseme tan fermosas que non precisaba máis. Logo, fixeime, e resultou ser de Shaun Tan, autor de Emigrantes, libro do que xa falamos hai unha eternidade. As ilustracións son, sen dubidar, obras de arte, esperta todo tipo de sensacións no lector coas súas figuras e as cores.
  | |
 | |
