O que fica fóra

 Chegamos a este libro polo "aspecto", ou sexa, adquirímolo polo obxecto en si, porque é desas xoias bibliográficas que desexamos posuír. Logo, vén o demais. Claro, é de Manuel Rivas, que... xa sabedes (aquí en Lalín dise que "se é de Lalín é bo"; eu digo que "se é de Manolo Rivas é bo"). Despois está o feito de que estea publicado por Apiario, e as querencias son as querencias. 

Así pois, unha alfaia mirémola por onde a miremos. Logo vén o resto. A poesía

Unha poesía que chama por nós e o que temos arredor. O valor da natureza. O valor da linguaxe. O valor do que adoitamos esquecer. O valor do marxinal, do que queda fóra. O valor do que non está no noso centro.

Rivas apaña palabras, esas palabras que están manuscritas, que rexistran o vento e a natureza, que bailan na liña do horizonte, que escoitan o murmurio do mar, que buscan estrelas no firmamemnto, que procuran o silencio agochado entre as máscaras do medo. O que fica fóra agárdanos sen necesidade de chamar; non hai portas nin ventás con ferrollo: abrámolas sen medo e entremos. Sobre todo despois de ler o primeiro poema, un poema de compromiso que escrito por Rivas sabemos que é un compromiso real, ético, social e político

A nai sombra

 Promesas e novos comezos. A nai sombra é isto e moito máis. A portada, tan só, chama. Logo collémolo e non queremos soltalo. Non sabemos se o libro ten unha maxia especial ou é que o libro é máxico por si só. Pero algo ocore. Porque as palabras e as ilustracións son tan fermosas que non queremos rematalo; por non querer, non queremos abrilo demasiado non se nos vaia estragar. Así ocorre coas xoias, supoño, que aínda sabemos que non van desaparecer por moito que as admiremos, temos tanto temos a que suceda que queremos ollalas constantemente. 

A nai sombra, texto de Seán Virgo e ilustracións de Javier Serrano Pérez (algunhas páxinas pensei que pertencían ao meu prezado Cobas) publicado por Kalandraka. Non perdades ocasión de adquirilo.

Ás veces topamos sal nas súas páxinas, a humidade do mar, a brétema que o rodea. Topamos tristura. Topamos delicadeza. Topamos unha man que nos envolve acolledora. E o que máis nos envolve é a melancolía que atrapa o relato, a sombra. Porque aínda que a historia é bastante fatalista (infelicidade e engano) cun pesar mudo que enche cada palabra, é tal a sensación que nos transmite o libro que non rematamos chexs de tristura pero si nunha atmosfera sen palabras da que tardaremos en saír.

 

Poemas bestas e outros bechos

 Lembro que me encantara no seu momento Bechopoemas e outras bestas. Así que agora quedo feliz con esta especie de segunda parte, Poemas bestas e outros bechos,  que nos agasalla Leire Biblao con ilustracións de Maite Mutuberria, igual que acontecía no primeiro libro. Publica Kalandraka, claro. Volvemos ter como protagonistas dos seus versos a criaturas que viven na terra, ou na auga ou que voan. E volvemos ter ganas de ler en voz alta para non sentir a soidade, como 

A medusa necesita agarimo,

persegue os bañistas na auga

para darlles apertas e bicos.

Aí queda iso!

Quen non quere ler poesía?

El vuelo infinito

 

Fran Pintadera anímanos a voar. Algo que sempre quixemos, claro! Pero agora poderemos realizar o noso soño cos seus versos e as ilustracións impresionantes de Alejandra Acosta que publica Kalandraka baixo o título de El vuelo infinito. Infinito porque non desexaremos baixar do ceo nin pretenderemos deixar de voar, agora que aprendemos. Emigraremos e volveremos, sempro polo ar. Que sentir durante a travesía? Haberá perigos constantes, riscos e problemas, pero triunfaremos. Liberdade, de verdade, que nos envolve na inmensidade do ceo. Un ceo de versos onde os poemas son as ás.

As palabras están a mirarse arredor da mesa

 

Encantoume esta proposta que nos fai Antonio García Teijeiro na editorial Cuarto de inverno con ilustracións de Lidia Cao: As palabras están a mirarse arredor da mesa  é un título dun verso da prezada Gioconda Belli, unha homenaxe que o autor realiza a ela e a outrxs poetas así como á propia poesía como catalizadora de sentimentos e de memoria. Un libro publicado anteriormente pola editorial Everest con ilustracións do incomparable e entrañable Xosé Cobas.

O mundo precisa da poesía, e así o reivindica o autor. Porque a lírica sabe de sentimentos. De cultura e do seu acubillo. Pero tamén do proceso de reflexión que ten que realizar o/a poeta para escribir. Déixao claro:as palabras son o instrumento da escrita, é preciso colocalas ben para falar da dor, da vida, dos sentimentos... As palabras poden esvarar e caer ou poden permanecer dentro dun verso, sentíndose importantes todas e cada unha delas, porque forman un conxunto nas que son importantes e perden a súa aparente sinxeleza (ou pouca importancia). As palabras son territorios, son tatuaxes na pel, son paisaxes das ventás pechas que o/a poeta abre para inmiscirse nun territorio que semellaba afastado e que do que se fai dono/a. As palabras e os silencios, ambos rotundos, ambos precisos e valiosos.

 

Ser poeta é
unha desculpa
para poder dicir,
como Pedro Salinas:
“Serás, amor,
un largo adiós que no se acaba?”
no canto
dun simple
“non sabes, amor, como
te
quero”.  

Un muro diante dos ollos.

Palabras coma fíos invisibles.

Esas mans que escriben na terra.

Coitelos abandonados nos versos.

Pombas que semellan bandeiras.

e beizos que reclaman uns beixos.

Xa alguén escribiu na parede:

Todos somos poetas.

Inesperadas

 

Publica Barbara Fiore esta marabilla de libro de poesía: Inesperadas. Antología de poetas imprescindibles, unha selección de Paula Carbonell cun poema visual da ilustradora Alejandra Acosta. Unha viaxe de séculos para coñecer mulleres que foron silenciadas por ser iso, mulleres.

Este libro namora pola edición, polo coidado, polo contido, pola delicadeza. Un libro para agasallar e para autogasallar, para ler e para volver a el de cando en vez a el. Como obxecto e como lectura.

35 autoras máis descoñecidas e máis coñecidas comparten páxinas para ser degustadas con atención e deleite.

Campo de plumas

Celebramos a publicación deste libro en Sushi Books: Campo de plumas. Poemas LGBT+ para a mocidade dende a Antigüidade ata hoxe, unha escolma e tradución de Jesús Castro Yáñez. Unha antoloxía dende a Antiga Grecia (con Safo) ata Gloria Fuertes, incluíndo a sor Juana Inés de la Cruz ou Wal Whitman. Unha compilación que se dirixe á mocidade, pero non só. Lémbranos o escolmador que a homosexualidade non aparece con ese nome ata a seguna metade do século XX, ao igual que o termo heterosexualidade, xa que a sexualidade -anteriormente- non se correspondía cunha identidade, senón que era o resultado dunha serie de actos ou posicións. 

Deses libros apropiados para clubs de lectura!

25 anos de Lois Pereiro

#LP25anos #BenxaOtero #LoisPereiro #AteneoCasino #CirculoRecreoLalín #CaféCasino

Estrita necesidade

 Deses agasallos que non agardas e converten unha tarde en momentos de felicidade. Recibir un libro de Carlos Negro da súa man é un luxo, pero descubrir que os seus versos están acompañados das fotografías de Benxamín Otero é case un exceso. Que sorte de veciñanza! Ambos asinan Estrita necesidade, publicado por Alvarellos.

As fotografías de Benxamín destilan sinceridade. Mans que traballan. Ferramentas que constrúen. Mans que pran á perfección e pousan con coidado o resultado. A pureza da imaxe. A cor e o contraste coa súa ausencia. Perfectos poemas sen versos. As palabras ponas Carlos.

Falamos en masculino, porque o libro é un reflexión sobre a parternidade, unha homenaxe que ambos, Carlos e Benxa, en versos e fotografías, realizan aos pais da posguerra.

esas maus non se herdan

nin a destreza coa garlopa

nunca adquirimos finura

ferranchar non se nos daba

A visión diferente que temos cando somos fillos de cando somos pais.

Cando somos fillos vemos aos nosos pais como entes aos que non desexamos semellarnos, porque son seres cheos de defectos que non queremos compartir. Eles, pola contra, desexan que herdemos, cando menos, as súas virtudes.

Cando somos pais dámonos conta de que anhelamos que os nosos fillos se parezan a nós. Cambia a nosa mentalidade porque xa non somos obxectivos: proxectámonos nos nosos fillos, pretendemos que sexan unha versión mellorada de nós.

A parternidade, como ser pai, é tamén unha das reflexións do poemario.

facerse home

era elaborar os domingos

unha natureza morta con cheiro a cartucho

O libro reflexiona asemade sobre como a posguerra conformou unha forma de ser, as penurias pasadas obsérvanse nalgúns poemas. Tempos de racionamento e austeridade.

en como aproveitas o carozo da mazá

en como arrodeas co coitelo parte podre

nese xesto coa peza da froita

gárdase a fame toda dos corenta

a ansia de que nunca sobre nada

de aproveitar ata a codia máis dura

unha forma de ser xa inquebrantable

 Estas marcan un silencio. O silencio desde o que os pais educan dende a resistencia a un mundo que pousou esperanzas e afectos que non se mencionan.

 o amor 

era regresar á casa 

cunha caixa de mantecadas de Astorga

e o cambio que se produce asemade sobre esta forma de educar. 

 negar a necesidade das bágoas

confundilas con líquido de freos

e o silencio carrexalo no remolque

como travesas prás minas de Asturias

 

 Deixar pasar o tempo, e canda el, o novo diálogo dos afectos

verte avó

ver tocarlle 

á banda 

outra peza

poñerlle música 

a serodios afectos

 

Cambiamos arestora ese silencio polas palabras que nos acompañan.

A poesía do retrato

 A amiga invisible do instituto, que resultou moi visible, agasalloume este precioso libro de fotografías de Xela Arias, retratos realizados por Xulio Gil acompañados polos seus versos, en formato de gran tamaño. Asemade, podemos ler dous prólogos sobre a autora de Xosé Enrique Acuña e Marga do Val. A poesía do retrato está publicado por Engaiolarte.

Álbum de familia

 Encantoume este novo Premio Internacional Ciudad de Orihuela de Poesía para Nenas e Nenos, xa o XIII, publicado por Kalandraka,  de Alejandro Pedregosa con ilustracións de Carole Hénaff. Sorprendeume porque resultou moi diferente, unha poesía que fala do mundo, da diversidade étnica e faino en versolibrismo, algo que non acostumamos a ter na poesía infantil, onde semella que a métrica é clave para este público. Sen rima pero con harmonía, imaxes que nos levan a ensoñacións e palabras suxestivas, protagonistas que nos levana a afastados países a quefaceres reais, atrapándonos nos poemas.

Mar de mazá

 Publica a editorial Galaxia este álbum poético de Elvira Ribeiro Tobío con ilustracións de Begoña G. Arce: Mar de mazá é un libro fermosamente editado que conta cos poemas de Elvira, que tanto nos teñen feito gozar noutras ocasións e que repite aquí cun álbum cheo de vida mariña e de ledicia salgada, porque salgados son estes versos que nos traen ao interior a carabela, as mil cores, as ondas, a nena pirata, os soños, os faros, as illas, os tesouros... cun convite inicial e unha despedida despois de 16 poemas cheos de tesouros. Ten por tanto unha estrutura circular na que realizaremos unha viaxe marítima na que nos embarcamos cheas de felicidade.

Poderosas son as ilustracións, que nos engaiolan en branco e negro, algo que abraia pola ausencia de cor,  que xogan co misterio e convidan á aventura, a aventura de pasealos e descubrindo a súa inmensa riqueza.

Hombres necios

Poema de Sor Juana Inés De la Cruz, pertencente ao disco-libro "MUJERES DE CARNE Y VERSO" de Juan Valderrama.

Canción negra

 Permitídeme que siga recomendándovos libros de poesía ilustrados. Desta volta quen chama a miña atención e amor é Wislawa Szymborska, e volve a ser a editorial Nórdica quen me conquista con este seu libro titulado Canción negra con ilustracións de Kike de la Rubia. Un libro que nunca antes vira a luz en castelán e que agora podémonolo agasallar. Neste libriño recóllense poema de xuventude da autora, poemas sinxelos que anuncian a ironía que a caracterizará posteriormente para falar do cotián, da bondade do ser humano, da humilade e do humor, tanto propio como alleo. O seu compromiso cívico, afastada de calquera dogma, é o seu sinal de identidade.

Yo voy soñando caminos

 Unha recomendación para amantes de libros ben editados: Nórdica, marabillosa editorial -máis na súa colección ilustrada, por motivos obvios, para min- ofrécenos ler a poesía de Antonio Machado ilustrada por Leticia Ruifernández; un percorrido polas cidades nas que viviu o autor, con 40 poremas seleccionados por Antonio Rodríguez Almodóvar, e cun epílogo de Julio Llamazares. Vaia, que máis non se pode pedir. Así que xa sabedes, é hora de reler a Machado gozando visualmente dos seus poemas.

O perfil da boca

 

Un libro que namora por fóra. Sen previo aviso, sen tocalo sequera, queremos posuílo. Tanta é a fermosura que transmite! Abrímolo con coidado, con discreción mesmo, marabilladas ante as ilustracións que nos agasallan as primeiras páxinas. Agardamos, contemplando a beleza, antes de seguir; logo virá a lectura demorada, tenra, emocionante. Cánticos ligados á infancia, á aldea. A avoa como eixo. Eu, que non a tiven, añóroa. Porque este libro é unha homenaxe a todas as avoas (e eu agora tamén o son), unha homenaxe que se transforma en demostración de afecto, en expresión de vida, en defensa dos sentimentos. A voz poética lévanos por terreos vizosos que nos transmiten cheiros e sons e que nos leva a infancia, a súa e a de moitas persoas, a unha infancia que non se debe esquecer.

O perfil da boca, de Lorena Conde, editorial Urutau.

 

Criáronnos aquí os palíndromos das aves

que se repiten desde as estremas.

Criáronnos os labores, as estacións,

a fronde do tempo, comer terra.

Comer terra e coa boca chea

repetir os nomes dos ríos e os golfos,

coller coas mans redondiñas saltóns

- dos das ás de vidreira e dos pequenos-,

escaravellos das patacas,

zapateiros verdes,

acariñar con prudencia

a casca de grafito das vacalouras,

facer coroas e colares de pampillos

e comer as mazás en cuartos

que o avó estona coa navalla e reparte.

Criounos no salvaxe María

e medrounos a sombra nun paraíso

Ariel

 

Fermosísimo libro publicado por Nórdica, Ariel de Syliva Plath, foi publicado postumamente en 1965 e editado polo poeta Ted Hughes, quen incluíu vaiors poemas que a autora escribiu pouco antes da súa morte. Neste libro podemos ler poemas tan fermosos como o que lle dá título ao libro, poemas intesamente expresivos, delicados, metafóricos e deliciosamente fermosos que con esta edición de Sara Morante gaña en fermorsura, converténdose nun libro alfaia deses que paga a pena ter na casa para ollalo de cando en vez, e como ocorre con todos os libros de poesía, ler un poema tamén.

 

PALABRAS

Hachas
tras cuyo golpe el bosque reverbera,
¡y los ecos!
Ecos que viajan
desde el centro como caballos.

La savia
aflora como el llanto, como
el agua que persigue
restablecer su espejo
sobre la roca

que cae y se sumerge,
cráneo blanco
comido por las algas.
Años más tarde
me las cruzo por el camino…,

palabras secas, sin jinete,
el ruido infatigable de los cascos.
Y mientras,
desde el fondo de la charca, estrellas fijas
gobiernan una vida.

Gramo Stendhal

 Un agasallo especial que me chega dende Apiario: Gramo Stendhal da moi prezada María Lado. Así que o agasallo é triple, polo feito de vir de dúas amigas que miman a súa produción editorial, polo libro en si e pola autoría del, e porque fíxome volver a ler poesía novamente. Xa vedes!

Un libro que por veces déixame ver a María Lado en estado puro, xa con ese suxestivo e xoguetón inicio: "fíxate ben, este libro contén unha mensaxe secreta". A poesía é sempre un segredo. E o título do libro lémbranos a perturbación que sentimos ante a ollada intensa cara á arte, cara á beleza. Este desasosego atravesa o libro, que contén un amplo abano de temas, xa que nel lemos poemas da infancia, poemas sobre a amizade, sobre o amor, sobre o recordo; tamén poemas que nos levan a poemas, e poemas que nos fan recuncar na poesía, ese xénero literario puro de beleza que tantas veces sabe ferirnos, sabe chegar ás nosas entranas, sabe mesmo rabuñarnos. María Lado consegue tamén traer á escrita a súa teatralidade, o seu xogo de espellos que transforma en beleza. Poética, si.

 

Sempre hai un lugar para a poesía (CLXI)

 

He visto a las mujeres

más bellas del mundo,

convertirse en diminutas sombras satisfaciendo los deseos

de sus seres queridos.

He visto a las mujeres

más inteligentes de la vida

haciendo añicos sus argumentos

frente al protagonismo de sus amantes.

He visto a mujeres con alas

sacando lustre a los barrotes

de las jaulas

que les compran sus maridos.

Las he visto bajarse de la luna

para vivir en la cueva de sapo

de su amado.

Las he visto superar el hambre,

las guerras, la muerte

y luego caer de rodillas

frente al beso deshonesto.

Las vi esconder su fuerza,

maquillar su poder,

frenar sus éxitos,

masticando frustraciones ajenas,

haciéndose cargo de necesidades impropias,

cediendo, cediendo, cediendo tanto

que sus cuerpos parecen

desintegrarse, derretirse,

desdibujarse, deshabitarse,

estallar y recomponerse

como un hueso

tras el impacto de una bala.

Las he visto, las veo,

yo también he sido, (soy)

presa fácil y presa difícil

de mandatos rancios

y amores mediocres.

Romperé el espejo

todas las veces que haga falta

y respetaré y esperaré paciente

el día en que todas

podamos vernos liberadas

de tanta pena por nada.

*

*

#MarianelaSaavedra

Coraxe

 Celebro a publicación deste libro por parte de Sushi Books: Coraxe. Poemas audades para rapazas afoutas. Textos de empoderamento de diversas mulleres que escriben dende o feminismo e que veñen reseñadas nas últimas páxinas do libro para que as poidamos coñecer, xa que estamos ante unha tradución. Por suposto, neste libro faltan as nosas escritoras, pero coido que a publicación pretende dar a coñecer estas voces estranxeiras que se nos poden escapar. Así que si, un libro moi necesario e moi útil para a rapazallada e para o noso alumnado, nestes tempos difíciles que vivimos: o mellor é un libro que nos axude a entender e a vivir en loita contra o patriarcado e a cousificación. Un auténtico pracer descubrir todos estes nomes e as súas mensaxes.

Moi axeitada tamén é a estrutura do libro, pois poderiasmo agardar que se sucedesen os nomes delas e puxesen un monllo de poemas de cada unha. Pero non sucede así, senón que os poemas están clasificados por temáticas, como "Feitas de lóstrego, sobre o corpo e a identidade", "A modo de dentes", "Instrucións para comer cana de azucre, sobro o amor e a perda"...

 

das rapazas espérase

que recendamos a flores

pero é máis común que cheiremos ao sangue

as miñas rapazas non son flores

as miñas rapazas e eu,

non somos metáfora ningunha

somos o noso corpo

mol, curtido e noso

que ten que ser listo

e negarse a ser cartucheira da

pistola dun home

(Hollis Wong-Wear)